Dağıstan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti

Dağıstan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti (Rusça: Дагестанская АССР, Dagestanskaya ASSR; Avarca: Дагъистаналъул АССР; Kumukça: Дагъыстан АССР; Lezgice: Дагъустандин АССР; Lakça: Дагъусттаннал),Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti'ne bağlı özerk sovyet cumhuriyeti. "Dağlar ülkesi" (Rusça: Strana Gor) olarak tanımlanan bölgede otuzdan fazla etnik grup yaşamaktadır. Ekim Devrimi'nden sonra bölgede ortaya çıkan pan-Türkist ve pan-İslamcı hareketleri bastırılmasının ardından kurulmuştur.[2] Başkenti Mahaçkala olan Dağıstan ÖSSC'deki diğer önemli şehirler Derbent, Kızılyar, İzberbaş ve Buynak'tı.

Дагестанская АССР (Rusça)
Дагъистаналъул АССР (Avarca)
Дагъыстан АССР (Kumukça)
Дагъустандин АССР (Lezgice)
Дагъусттаннал АССР (Lakça)
Dağıstan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
1921-1991
Dağıstan ÖSSC bayrağı
Arma
Başkent Mahaçkale
Yaygın diller Rusça, Avarca, Kumukça, Lezgice, Lakça, Nogayca, Dargince
Hükûmet Sosyalist devlet
 1921-28
Nazmutdin Samurskiy
 1928-37
Magomed Dalgat
 1937-50
Adil-Girey Takhtarov
 1950-52
Abdul-Gamid Batyrmurzayev
Tarihçe  
 Kuruluşu
1921
 Dağılışı
1991
Nüfus
 Sayılan
1.802.579[1]
Para birimi Sovyet rublesi
Öncüller
Ardıllar
Dağıstan Özerk Oblastı
Dağıstan
Günümüzdeki durumu Dağıstan
Dağıstan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti haritası, 1953
1981 Sovyet pulu

Tarih

Dağıstan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti, 20 Ocak 1921'de Dağıstan Oblastı topraklarında ve kısmen Terek Oblastı bölgesinde kuruldu.[3] 1-7 Aralık 1921 tarihinde düzenlenen ilk kurucu kongre sonrasında Dağıstan ÖSSC Anayasası kabul edildi. Bu tarihten sonra hızla inşa çalışmaları başlatıldı. 16 Şubat 1922'de subbotniklerin 50 km uzunluğundaki sulama kanalını bitirmesi şerefine Dağıstanlı işçilere ve cumhuriyete RSFSC Kızıl Bayrak İşçi Nişanı verildi.

6 Eylül 1931'de Kuzey Kafkasya Krayı'na dahil edildi. 1936 Sovyet Anayasası kapsamında "Dağıstan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti" ismiyle yeniden kuruluşu ilan edildi.[4]

Ardından 12 Haziran 1937 tarihinde 11. Olağanüstü Kongre sonucunda yeni Dağıstan ÖSSC Anayasası kabul edildi. 22 Şubat 1938'de Stavropol Krayı'na dahil edildi.

Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından 1991 yılında Rusya'ya bağlı özerk Dağıstan ilan edildi.[5][6].

Popüler kültür

Sovyet kozmonot Nikolai Chernykh tarafından 1 Eylül 1978'de keşfedilen küçük gezegene 2297 Dağıstan verildi.

Ödülleri

Cumhuriyete 1922 yılında Rusya SFSC Kızıl Bayrak İşçi Nişanı, 1965 yılında Lenin Nişanı ve 1970 yılında Ekim Devrimi Nişanı verilmiştir.

Nüfus

YılNüfus
1926788 098[7]
1939930 416[8]
19591 062 472[9]
19701 428 540[10]
19791 627 884[11]
19891 802 579[1]

Etnik kompozisyon

Yıl Ruslar Avarlar Darginler Kumuklar Laklar Lezgiler Nogaylar Azeriler Tabasaranlar Tatlar
Dağ Yahudileri
Çeçenler
1926 12,5% 17,7% 13,9% 11,2% 5,1% 11,5% 3,3% 3,0% 4,0% 1,5% 2,8%
1939 14,3% 24,8% 16,2% 10,8% 5,6% 10,4% 0,5% 3,4% 3,6% ? 2,8%
1959 20,1% 22,5% 13,9% 11,4% 5,0% 10,2% 1,4% 3,6% 3,2% 1,6% 1,2%
1970 14,7% 24,4% 14,5% 11,8% 5,0% 11,4% 1,5% 3,8% 3,7% 1,3% 2,8%
1989 9,2% 27,5% 15,6% 12,9% 5,1% 11,3% 1,6% 4,3% 4,3% 0,9% 3,2%

Kaynakça

  1. "Всесоюзная перепись населения 1989 г". 22 Ağustos 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Şubat 2017.
  2. Dağıstan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti // Büyük Sovyet Ansiklopedisi, 3. Baskı, 1969-1978.
  3. ВСЕРОССИЙСКИЙ ЦЕНТРАЛЬНЫЙ ИСПОЛНИТЕЛЬНЫЙ КОМИТЕТ. ДЕКРЕТ от 20 января 1921 года. ОБ АВТОНОМНОЙ ДАГЕСТАНСКОЙ СОЦИАЛИСТИЧЕСКОЙ СОВЕТСКОЙ РЕСПУБЛИКЕ 20 Ocak 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Erişim tarihi: 8 Şubat 2017.
  4. Краткая справка об административно-территориальных изменениях Ставропольского края за 1920—1992 гг. 11 Mayıs 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Erişim tarihi: 8 Şubat 2017.
  5. "О ГОСУДАРСТВЕННОМ СТАТУСЕ ДАГЕСТАНСКОЙ АССР". archive.is. 2012-07-09. Erişim tarihi: 2021-02-06.
  6. Декларация о неделимости и территориальной целостности Республики Дагестан, Erişim tarihi: 8 Şubat 2017.
  7. "Всесоюзная перепись населения 1926 г". 19 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Şubat 2017.
  8. "Всесоюзная перепись населения 1939 г". 19 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Şubat 2017.
  9. "Всесоюзная перепись населения 1959 г". 19 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Şubat 2017.
  10. "Всесоюзная перепись населения 1970 г". 22 Ağustos 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Şubat 2017.
  11. "Всесоюзная перепись населения 1979 г". 22 Ağustos 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Şubat 2017.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.