Türkiye'de yayımlanmış tarih dergileri

Türkiye'de tarih dergisi yayıncılığı ilk kez 1910 yılında Tarih-i Osmani Encumeni Mecmuası'yla başlamış ve günümüze kadar kimisi uzun, kimisi kısa ömürlü olan onlarca tarih dergisi yayımlanmıştır. Bunların yayın hayatları arasına bazen uzun boşluklar girmiştir. Tarih dergiciliği 1950'li yıllarda bir altın çağ yaşamış ve bu dönem içerisinde onlarcası bir arada çıkmaya başlamıştır. 1965'te aylık yayımlanmaya başlayan ve Şevket Rado ve Yılmaz Öztuna'nın birlikte çıkardıkları Hayat Tarih Mecmuası ise uzun yayın hayatı, yüksek tirajı, hem de popüler tarih konularına yaklaşımıyla hâlâ bir rekoru elinde tutmaktadır.[1][2]

Türkiye'nin ilk süreli tarih dergisi olan "Tarih-i Osmani Encümeni Mecmuası" 1910-1931 yılları arasında yayımlanmıştır
Türk Tarih Kurumu'nun 1937'den beri yayımladığı "Belleten" dergisinin 1938 Nisan ayına ait 5/6. sayısının ön kapak fotoğrafı. Belleten Türkiye'nin en uzun ömürlü tarih dergisidir
Maarif Vekâletinin yayımladığı dergi Haziran 1941'den Mart 1961'e kadar 18 sayı çıktı

Türkiye'de yayımlanmış tarih dergileri

Liste

Türkiye'de yayımlanmış tarih dergilerinin bir listesi aşağıdadır:

Bağımsız dergiler

Yıl Dergi Yayımcı/çıkartan Notlar
Nisan 1910- Mayıs 1931Tarih-i Osmani Encümeni MecmuasıOsmanlı'dan Cumhuriyet'e devredilen ilk tarih dergisi, Cumhuriyet döneminin ilk süreli tarih yayını. Bu akademik dergi 21 yıl boyunca 101 sayı yayımlandı. Son yıllarda adı "Türk Tarih Encümeni Mecmuası" olarak değiştirildi. Sonradan da "Belleten" ismiyle yayınını sürdürdü.
1918- 1922Osmanlı Tarih ve Edebiyat MecmuasıAli Emiri EfendiToplam 36 sayı çıktı. Tüm makaleleri de Ali Emiri Efendi bizzat kendisi yazıyordu. Bu dergiden sonra 25 yıl piyasaya yeni bir tarih dergisi çıkmadı.
1937'den bugüneBelletenTürk Tarih KurumuDört ayda bir çıkıyor. "Tarih-i Osmanî Encümeni Mecmuası" ve "Türk Tarih Encümeni Mecmuası" nın devamı niteliğinde. Türkiye'nin en uzun ömürlü tarih dergisi bugün hâlâ yayımlanıyor ve 269. sayıya geldi.
1941-1961Tarih VesikalarıMaarif VekilliğiKapağında iki ayda bir yayımlanacağı yazan dergi, 100 kuruşa satılıyordu. İlk sayısı Haziran 1941'de çıktı. Mart 1961'e kadar 18 sayı yayımlanabildi.
1943-1945Tarihten Seslerİskender Fahrettin SertelliBelleten'den sonra Latin harfleriyle basılmış ikinci tarih dergisi. 25 sayı çıkmıştır.
1952-1976Harb Tarihi Vesikaları DergisiErkanı Harbiye-i UmumiyeAnkara'da basılıyordu. İlk sayısı Eylül 1952'de çıkan dergi 25. yıl yayımlandı. Mart 1976'da 76. sayısı çıktı.
1950'lerTarih Dünyası
1950'lerTarih Orduya Sesleniyor
1950'lerTarih Sesleniyor
1950'lerResimli Tarih MecmuasıServer İskitAylık dergi toplam 84 sayı çıktı. Kendi türünün ilk popüler dergisiydi. İlk sayısı hemen tükenmiş ve ikinci baskısını yapmıştı. Tirajı 36 binlere ulaşmıştı.
1950'lerTarih Hazinesiİbrahim Hakkı Konyalı17 sayı çıktı.
1950'lerTarih Aynası
1950'lerYeni Tarih DünyasıServer İskitResimli Tarih Mecmuası'nın devamı niteliğindeydi.
1950'lerDün ve Bugün
1950'lerYakın TarihimizFeridun KandemirDergi haftalık yayımlanıyordu. 52 sayıdan sonra kapandı.
1950'lerTarih Konuşuyor
1950'lerTarihin Sesi
1950'lerTarih DünyasıNiyazi Ahmet BanoğluDergi 3 yıldan fazla çıktı. 38. sayıdan sonra kapandı.
1950'lerTarihçi
1956-1982Hayat Tarih MecmuasıŞevket Rado ve Yılmaz Öztuna1956'da haftalık, 1965'te aylık olarak çıkmaya başladı. Tirajı 100.000'leri geçti.216 sayıyla en uzun süre yayın hayatını sürdüren dergilerin başında geliyordu. Yüksek resim kalitesi sunan Tifdruk baskı sistemi kullanılmıştı.
1960Tarih-Coğrafya DünyasıNiyazi Ahmet BanoğluBu dergi 12 sayı çıkabildi.
1969-197020. Yüzyıl TarihiArkın KitabeviKapağında "Haftalık tarih dergisi" ibaresi yer alıyordu. 50 sayı çıktıktan sonra 2 cilt olarak kitap halinde de piyasaya verildi.
1978-1985Yıllarboyu TarihHürgün Gazetecilik (Hürriyet)/Erol SimaviAylık dergi.
1984-2003Tarih ve Toplumİletişim Yayınları/Mete TunçayAylık dergi. Hâlen Tarih ve Toplum-Yeni Yaklaşımlar adıyla yayınını sürdürüyor
1987'den beriTürk Dünyası Tarih Kültür DergisiTürk Dünyası Araştırmaları VakfıBu aylık dergi 282 aydır kesintisiz çıkmaktadır.
1994-1999Tarih ve Medeniyet
1994Toplumsal TarihTarih VakfıHâlen çıkıyor.
1999Tarih ve Düşünce
1998-1998Albüm DergisiHürriyet Dergi Grubu/Gökhan AkçuraGündelik yaşamın, ayrıntıların, objelerin ve insanların tarihini ele alan aylık görsel kültür ve tarih dergisi. 1998'in Şubat ve Haziran ayları arasında sadece 5 sayı çıktı.
2000-2000Tepekule Tarih Yerel Tarih Araştırmaları DergisiTepekule Kitaplığı Yayınları/Hakan Kazım Taşkıranİzmir, Ege ve Balkan tarihi üzerine makalelerin yer aldığı İzmir'de yayınlanan bir yerel tarih dergisi. 2 sayı çıkmıştır. 1. sayı 24.Mart.2000 tarihinde. 2. sayı Eylül 2000 tarihinde basılmıştır. İzmir'de bağımsız olarak yayınlanmış ilk tarih dergisidir[3].
2000-2007Popüler TarihLütfü TınçAylık yayımlanıyordu.
2005'ten beriTarih ve Toplum-Yeni Yaklaşımlarİletişim YayınlarıTarih ve Toplum dergisinin devamı niteliğinde.
2008'den beriYedikıtaÖmer Faruk Yılmazİlk sayısı 1 Eylül 2008'de yayımlanmış olan bu aylık dergiye abone sistemiyle de ulaşılabilmektedir. Ayrıca Yedikıta'yı daha uygun bir fiyata e-dergi formatında internet üzerinden de okumak mümkündür.
2008'den bugüneTarih OkuluDr. Mustafa Alican (Genel yayın yönetmeniÜç ayda bir çıkıyor. 2008 yılından beri çıkan Tarih Okulu Dergisi uluslararası hakemli bir dergi olup, 14. sayısına ulaşmıştır. Tarih Okulu Dergisi, varlığını PILA (The Publishers International Linking Association, Inc.) üyesi olarak ve uluslararası akademik dergicilik standartlarında sürdürmektedir. Dergi 2013 yazına kadar basılı formatta çıkmış, bu tarihten sonra elektronik formatta yayımını sürdürme kararını almıştır[4]
2009-2013NTV TarihDoğuş Yayın GrubuBu aylık derginin ilk sayısı Şubat 2009'da yayımlandı. Formatı ve tarzı "Popüler Tarih" dergisine çok benzemektedir. Dergi Temmuz 2013 sayısıyla birlikte yayın hayatına son verilmiştir.[5]
2010-2012Smyrna İzmir Şehir Araştırmaları DergisiHakan Kazım Taşkıranİlk 9 sayı aylık, diğer 4 sayı ise üç aylık olarak yayınlanmıştır. Ocak 2010 ile Nisan 2012 tarihleri arasında Tepekule Kitaplığı Yayınları arasından toplam 13 sayı çıkmıştır[6].
2010'dan beriAtlas TarihDoğan Burda Dergi YayıncılıkHaziran ayında yayın hayatına başladı. İlk birkaç sayısı aylık olarak çıkan derginin sonradan iki ayda bir yayımlanacağı duyurulmuştur.
2012'den bugüneTarih ve Uygarlık: İstanbul DergisiDoğu Kitabevi2012 yılında yayın hayatına başladı. Tarih ve Uygarlık İstanbul Dergisi Doğu-Batı ilişkileri ve çatışması içinde İstanbul’un yeri ve rolünü Doğu Roma (Bizans) ve Osmanlı uygarlık mirasının bütünlüğü içinde ele alarak, günümüz açısından değerlendirmeyi amaçlar. Bu kapsamda toplum bilimleri arasında işbirliğini öngören uluslararası ve disiplinler arası bir dergidir. Dergide tarih, sosyoloji, coğrafya, mimari, sanat tarihi, edebiyat-sanat, filoloji, iletişim, iktisat, siyasetbilimi ve hukuk disiplinleri alanında inceleme yazılarına yer verilir. Yılda iki kere yayımlanan uluslararası hakemli bir dergidir.
2012'den beriDerin TarihAlbayrakNisan ayında yayın hayatına başladı. İlk sayıda Kazım Karabekir'i konu almış daha sonraki sayılarda da etkisini sürdürmüştür.[7]
2014'ten beri#tarihStüdyo YapımKapatılan NTV Tarih ekibi tarafından çıkarılan dergi Soma maden kazasını kapağına taşıyan Haziran 2014 sayısıyla yayım hayatına başladı.
  • Not:Gerçek anlamda bir tarih dergisi sayılmasa da yukarıdaki dergilere Tombak dergisini de katmak uygun olabilir.
Yıl Dergi Yayımcı/çıkartan Notlar
1994-2001TombakHorhor Yayıncılık1994-2001 yılları arasında iki ayda bir çıkmış ve 36. sayısı ile birlikte yayımına son vermiş olan bu görsel ağırlıklı dergi aslında bir antika kültürü, koleksiyon ve sanat dergisi olmakla birlikte yer verdiği antika gündelik eşya ve efemera koleksiyonlarıyla özellikle yakın tarihe ışık tutmaktaydı.

Gazete eki olan dergiler

Yıl Dergi Yayımcı/çıkartan Notlar
1969-1970Günü Gününe İstiklâl Harbi GazetesiÖmer Sami Coşar (Yeni İstanbul Yayınları)Yeni İstanbul gazetesinin eki olarak yayımlandı. Günlük gazete görünümünde tabloid formda bir dergidir. Birer yapraklık (2 sayfa) toplam 121 sayı çıkmıştır. Kurtuluş savaşı sırasında gerçekleşmiş önemli olayları o gün olmuş gibi gazete haberi formatında okuyucuya aktarmaktadır. Sonradan kitap haline getirilerek de piyasaya verilmiştir. 15 Mayıs 1919 tarihinde çıkmış gibi basılan ilk sayı İzmir'in işgali ile başlar, 121. sayı 30 Eylül 1919'daki olaylarla sona erer. 1980'de Milliyet yayınları bunları yeniden yayımladı.
1980-1981İstiklâl Savaşı GazetesiÖmer Sami Coşar"Kalk uyan yoksa ardı hicrandır" alt başlığıyla Milliyet gazetesinin günlük eki olarak çıkıyordu. İlk sayısı "1981 Atatürk Yılı" vesilesiyle 31 Aralık 1980'de verilen gazete konularını 15 Mayıs 1919'da başlatır. 1. Cildin 28. Nisan 1981'de çıkan 36. fasikülle sona erdiği bildirildi. Ancak yayımlanması plânlanan 2. Cilt çıkmadı[8]. Yukarıdaki yayının yeniden basımıdır. Boyutları biraz daha küçültülmüş, farklı fotoğraflar kullanılmış ve gazete formatı 1980'lerin gazete formatlarına benzetilmiştir.
2002-2007Hürriyet TarihMurat BardakçıHürriyet gazetesinin haftalık eki olarak yayımlandı. İlk sayı 6 Kasım 2002, son sayı da 3 Ocak 2007 tarihinde çıkmıştır. Toplam 217 sayı çıktı. Fasiküller 24'er sayfa tabloid boy, gazete kağıdına basılmıştır.[9][10]
2010-2011Habertürk TarihMurat BardakçıHabertürk gazetesinin haftalık eki olarak pazar günleri çıkıyordu. İlk sayısı 30 Mayıs 2010 tarihinde yayımlandı. İçerik ve format olarak yukarıdaki dergiye çok benziyor. Bu dergi de 22 Mayıs 2011 tarihli 52. sayısı ile yayınına son vermiştir.

Dergi eki olanlar

Yıl Dergi adı ve alt başlık Hazırlayan Notlar
1956Tarih Gazetesi ("Gazete Şeklinde Dünya Tarihi")İngilizce'den çeviridir. Türk tarihine ait olaylar Yılmaz Öztuna tarafından eklenmiştirHayat mecmuası'nın haftalık eki olarak yayımlandı. Günlük gazete görünümünde bir dergidir. Toplam 52 sayı çıkmıştır. Fasikülleri dörder sayfa tabloid boy, gazete kağıdına basılan derginin yayın hakkının "Prentice-Hall International" şirketinde olduğu belirtilmiştir. ABD'de "News of the World" adıyla yayımlanmıştır. İlk sayı MÖ 3000 öncesi olaylarla başlıyor, son sayı 1956'daki olaylarla ona eriyor. Bu da yukarıdaki "İstiklâl Savaşı Gazetesi" örneğinde olduğu gibi tarihte gerçekleşmiş önemli olayları o gün olmuş gibi gazete haberi formatında okuyucuya aktarmaktadır. Sonradan kitap haline getirilerek de piyasaya verilmiştir.

Kaynakça

  1. NTV Tarih, NTV Tarih (Şubat 2009). "Sayfalarda Akan Zaman". NTV Tarih. s. 8. 12 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2010. Tarih değerini gözden geçirin: Tarih ve yıl parametreleri birlikte kullanılmamalı (yardım)
  2. Atlas Tarih, Atlas Tarih (Haziran 2010). ""Tarihten Sesler"den "Atlas Tarih"e". Atlas Tarih. ss. 10, 11. Erişim tarihi: 2010. Tarih değerini gözden geçirin: Tarih ve yıl parametreleri birlikte kullanılmamalı (yardım)
  3. "Tepekule Tarih". nadirkitap.com. 14 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Mart 2012.
  4. "Tarih Okulu Dergisi / Journal of History School". www.johschool.com. 23 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ağustos 2013.
  5. NTV Tarih dergisi kapatıldı.
  6. "Tepekule Kitaplığı Yayınları". tepekulekitapligi.com. 31 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Mart 2012.
  7. http://derintarih.com/
  8. Milliyet, Gazetesi (31 Aralık 1980). "İstiklâl Savaşı Gazetesi". s. 1. Erişim tarihi: 30 Temmuz 2013.
  9. "Tarih dergisi nasıl yapılırmış herkes görecek". hurriyet.com.tr. Erişim tarihi: 4 Eylül 2010.
  10. "Murat Bardakçı ile Hürriyet Tarih". nadirkitap.com. 14 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2010.
  • İlgili dergilerden bazılarının künye bilgileri
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.