Kaliforniya

Kaliforniya veya California (İngilizce: California), ABD'nin batı yakasında yer alan ve ülkenin en kalabalık eyaletidir. 2019 yılı nüfus sayımlarına göre, 39.893.818 kişilik nüfusa sahip olan Kaliforniya'yı, 20.851.820 kişi ile Teksas, 18.976.457 kişi ile New York ve 15.982.378 kişi ile Florida izler.

Kaliforniya Eyaleti
State of California
Kaliforniya Bayrağı Kaliforniya Mührü
Amerika Birleşik Devletleri'nin eyaletleri
BaşkentSacramento
En büyük kentLos Angeles
ValiGavin Newsom (D)
SenatörlerDianne Feinstein (D)
Alex Padilla (D)
Alan
 -Toplam Alan410.000 km²
 - Kara404.298 km²
 - Su20.047 km² (4,7%)
Nüfus (2000)
 - Toplam Nüfus33.871.648 (1.)
 - Nüfus yoğunluğu83,85 /km² (12.)
Eyalet olarak kabul edildiği
 - Tarih9 Eylül 1850
 - Sıra31.
Koordinatlar
Enlem32°30'K ile 42°K arası
Boylam114°8'B ile 124°24'B arası
Genişlik402,5 km
Uzunluk1.240 km
Zaman dilimiUTC-8 (Yazları UTC-7)
Rakım
 - En yüksek nokta4.421 m
 - Ortalama Yükseklik884 m
 - En alçak nokta-86 m
Kısaltmalar
 - ABD posta kısaltmasıCA
 - ISO 3166-2US-CA
Web sayfasıwww.ca.gov

En büyük şehirleri sırasıyla Los Angeles, San Diego, San Jose, San Francisco, Sacramento (başkent), Oakland ve Fresno'dur.

Ekonomi

1849 yılında altın yataklarının keşfedilmesi üzerine, nüfusu on binin altındayken günümüzde Amerika kıtası'nın en büyük ekonomi merkezi konumuna gelen Kaliforniya; Amerika Birleşik Devletleri'nin de en büyük ekonomik gücünü temsil eder.

Kaliforniya eğer bir ülke olsaydı, dünyanın en büyük 8'ıncı ekonomisine sahip olurdu. (ABD'nin geri kalanı, Çin, Japonya, Almanya, İngiltere, Brezilya ve Fransa'dan sonra). İtalya, Meksika, İspanya,Güney Kore, Suudi Arabistan ve Kanada'dan daha büyük ekonomiye sahiptir. Bu ekonomiksel durum, resmî yerleşimi henüz 200 yaşına bile gelmemiş topraklarda ulaşılabilen mucizevi bir başarıdır.

Yosemite Millî Parkı'ndan görünüm.

Eğitim ve ekonomi

San Francisco'dan bir görünüm.

Kaliforniya'daki değiştirilemeyen anayasa kanuna göre; eyalet gelirlerinin %40'ı eğitim'e harcanmaktadır. Her ne kadar çoğu ülke için eğitim harcamaları çöpe giden para olsa da, bu harcamalar Kaliforniya'yı bilinen dünya tarihinin en hızlı büyüyen ekonomisi ve devleti yapmıştır. Dünya tarihi boyunca, nüfusu 200 yıl içerisinde bu denli yükselen; ekonomisi hiç yoktan böylesi bir noktaya gelen başka bir devlet de bulunmamaktadır. (Son 200 yılın ortalamasını alacak olursak, nüfusu 35,000 katına çıkmış, ekonomisi 1,5 trilyon dolar olmuştur.

Kişi başına düşen gelir 33.403 dolar iken; emlağın yerleşim yerlerinde en ucuz olduğu Central Valley deki ortalama ev fiyatları 290.000 dolardır. En pahalı emlak fiyatları ise San Francisco koyunda ortalama 650.000 dolardır. Tabii ki Beverly Hills, Rolling Hills, Hidden Hills, Malibu, Bel Air gibi $2–3 milyondan aşağı evin bulanamadığı yerler de vardır; ancak bu şehirler daha büyük bölgelere bağlıdır.

Malibu sahili.

Şehir olarak Beverly Hills Amerika'nın en zengin muhitidir ve kişi başına düşen gelir 113.595 dolardır.

Tarih

Kaliforniya'ya gelen ilk Avrupalı; 1542 yılında Portekizli João Rodrigues Cabrilho olmuştur. Ancak Kaliforniya'nın tüm koylarını gezip; sahip olduğunu öne süren ise ünlü İngiliz korsan Francis Drake olmuştur (1579).

İlerki yüzyılda fazla ilgi çekemeyen Kaliforniya'ya 1700'lü yıllarda İspanya yerleşmiş ve Meksika'nın bir parçası olmuştur. Ancak kısa bir süre sonra terkedilmiştir.

1846 yılındaki Meksika-Amerika Savaşı sonucunda Kaliforniya Cumhuriyeti kurulmuş; kısa bir süre sonra da Amerika Birleşik Devletleri ile birleşme müzakereleri başlamıştır.

1848'de altın yataklarının keşfi ile çok büyük bir göçe sebep olmuş; 1850 yılında da Amerika Birleşik Devletleri birliğine girmiştir.

Amerikan İç Savaşı sırasında da; savaşı kazanan Kuzey İttifakı ile ortak olmuştur.

Siyaset

Kaliforniya vatandaşları başkanlık seçimlerinde demokratlara ağırlıklı oylarını kullansalar da, 2003 - 2011 yıllarında eyalet valisi olarak muhafazakâr meşhur film yıldızı ve dünya vücut geliştirme şampiyonu Arnold Schwarzenegger'i seçmişlerdir. Şimdiki eyalet başkanı Jerry Brown'dır.

Santa Monica'dan bir görünüm.

Yapılan son kanun seçimlerinde; Arnold'un itfayeciler, polisler, öğretmenler, doktorlar ve yargıçlar aleyhinde getirmek istediği kanunlar halk tarafından dehşetle karşılanmış; seçimlerde önerdiği 4 önerge de reddedilmiştir. Hâlen soykırıma uğramış Kızılderililer aleyhinde aldığı ekonomik kanunları iptal edilmeye çalışılmaktadır.

Amerikan vatandandaşlarına nazaran çok daha modern ve eğitimli bir profil çizen Kaliforniya'da; nüfusun çoğunluğu Irak Savaşı'na ve eski başkan George W. Bush'un politik kararlarına karşı; Kyoto Protokolü'nün imzalanması taraftarıdır.

Kaliforniya, Massachusetts'in ardından kürtajı ve eşcinsel evlilikleri yasalaştıran ikinci eyalettir.

Popüler kültürde Kaliforniya

Kaliforniya; sinemanın kalbini Hollywood'da; internetinin kalbini Silikon Vadisi'nde; Müzik, Eğlence ve Televizyon'un kalbini de Los Angeles'ta taşımaktadır. Her ne kadar günümüzde masrafları daha makul olduğu için filmler başka ülkelere çekimler için taşınsa da; son 30 yıldır klasikleşen bir eyalet deyişine göre "Dünya'nın duyduğu ve izlediği çoğu şey Kaliforniya'da üretilir."

Ölüm vadisi ulusal geziliğinden görünüm, Kaliforniya

Fotoğraflar

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.