Tiamat

Tiamat (Akadca: ­ĺÇş­ĺőż­ĺŐę­ĺć│ DTI.AMAT ya da ­ĺÇş­ĺîô­ĺîł DTAM.TUM, Yunanca: ╬ś╬▒╬╗╬Ȥä¤ä╬Ě Thal├ítt─ô)[3] antik Babil inan─▒┼č─▒na g├Âre daha gen├ž tanr─▒lar ├╝retmek i├žin tatl─▒ su tanr─▒s─▒ Aps├╗ ile ├žiftle┼čen tuz denizinin ilkel tanr─▒├žas─▒d─▒r. ─░lkel yarat─▒l─▒┼čtaki kaosunun sembol├╝d├╝r. Kad─▒n olarak an─▒l─▒r[4] ve "par─▒ldayan" olarak tan─▒mlan─▒r.[5] Tiamat mitosunun, Tiamat'─▒n tuzlu ve tatl─▒ su aras─▒nda kutsal evlilik yapt─▒─č─▒ bir yarat─▒c─▒ tanr─▒├ža oldu─ču ve birbirini izleyen nesiller boyunca kozmosu bar─▒┼č├ž─▒l bir ┼čekilde yaratt─▒─č─▒ iki b├Âl├╝m oldu─ču ├Âne s├╝r├╝l├╝r. ─░kinci Chaoskampf'ta Tiamat, ilkel kaosun canavarca bir d├╝zenlemesi olarak kabul edilir.[6] Baz─▒ kaynaklar onu bir deniz y─▒lan─▒ veya ejderha resimleriyle tan─▒mlar.[7]

Tiamat
Yeni Asur'a ait bu silindir m├╝h├╝r, ├že┼čitli kaynaklar taraf─▒ndan En├╗ma Eli┼í'teki Tiamat'─▒n ├Âld├╝r├╝lmesinin olas─▒ bir tasviri olarak tespit edilmi┼čtir, M├ľ sekizinci y├╝zy─▒l.[1][2]
Ki┼čisel bilgileri
E┼či Aps├╗
Çocukları Lahamu, Lahmu

Babil yarat─▒l─▒┼č destan─▒ En┼źma Eli┼í'e g├Âre Tiamat, ilk nesil tanr─▒lar─▒ do─čurur ve kocas─▒ Aps├╗, ├žocuklar─▒n─▒n kendisini ├Âld├╝rmeyi ve taht─▒na el koymay─▒ planlad─▒klar─▒n─▒ d├╝┼č├╝nerek ├žocuklar─▒na sava┼č a├žar fakat ├Âld├╝r├╝l├╝r. ├ľfkelenen Tiamat, kocas─▒n─▒ ├Âld├╝renlerle sava┼čmaya ba┼člar ve b├╝y├╝k bir deniz ejderhas─▒ ┼čekline girse de daha sonradan Enki'nin o─člu f─▒rt─▒na tanr─▒s─▒ Marduk taraf─▒ndan ├Âld├╝r├╝l├╝r ama daha ├Ânce Mezopotamya panteonunun canavarlar─▒n─▒, ilk ejderhalar da dahil olmak ├╝zere, bedenlerini "kan yerine zehirle" doldurur. Marduk daha sonra Tiamat'─▒n b├Âl├╝nm├╝┼č bedeninden g├Âkleri ve D├╝nya'y─▒ olu┼čturur.

Mitoloji

Aps├╗, Tiamat ile birlikte Lahmu ve Lahamu'ya ebeveynlik yapm─▒┼čt─▒r. Lahmu ve Lahamu, s─▒ras─▒yla, g├Âklerin (An┼čar) ve yerin (Ki┼čar) 'u├žlar─▒n─▒n' ebeveynleriydi. An┼čar ve Ki┼čar'─▒n ufukta bulu┼čtuklar─▒ ve dolay─▒s─▒yla Anu (G├Âk) ve Ki'nin (D├╝nya) ebeveynleri olduklar─▒ kabul edilmi┼čtir.

Tiamat, orijinal yarat─▒l─▒┼č─▒n kaosunda k├╝kreyen ve bo─čulan tuzlu suyun "parlayan" ki┼čile┼čmesiydi. O ve Apsu, kozmik u├žurumu ilkel sularla doldurdu. Tiamat, "her ┼čeyi ┼čekillendiren Ummu-Hubur"dur.

├çivi yaz─▒s─▒ tabletlerinde yaz─▒ya ge├žirilen bilgilere g├Âre Tanr─▒ Enki, Aps├╗'nun gen├ž tanr─▒lar─▒ ├Âld├╝rmeyi planlad─▒─č─▒na inan─▒yordu tanr─▒ Enki (daha sonra Ea) Apsu'nun gen├ž tanr─▒lar─▒ ├Âld├╝rmeyi planlad─▒─č─▒na do─čru bir ┼čekilde inan─▒yordu ve bundan ├Ât├╝r├╝ onu yakalay─▒p tap─▒na─č─▒ E-Abzu'nun ("Abzu tap─▒na─č─▒") alt─▒nda tutsak etti. Bunu ├Â─črenen ve sinirlenen Aps├╗ ile Tiamat'─▒n o─člu Kingu, olay─▒ Tiamat'a bildirince Tiamat da Aps├╗'nun intikam─▒n─▒ almak i├žin tanr─▒larla sava┼čmak i├žin on bir canavar yaratt─▒. Bunlar onun kendi ├žocuklar─▒yd─▒: Ba┼ímu ("Zehirli Y─▒lan"), U┼íumgallu ("B├╝y├╝k Ejderha"), Mu┼íߪźu┼íu ("├ľfkeli Y─▒lan"), Laߪźmu ("T├╝yl├╝ Y─▒lan"), Ugallu ( "B├╝y├╝k Hava-Canavar─▒"), Uridimmu ("├ç─▒lg─▒n Aslan"), Girtablull├╗ ("Akrep Adam"), Um┼ź dabr┼źtu ("┼×iddetli F─▒rt─▒nalar"), Kulull├╗ ("Bal─▒k Adam") ve Kusarikku ("Bo─ča Adam") ).

Tiamat, Kader Tableti'ne sahipti ve ilk sava┼čta onu, hem o─člu hem sevgilisi olan hem de ordunun lideri olarak se├žti─či Kingu'ya verdi. Deh┼čete d├╝┼čen tanr─▒lar, "tanr─▒lar─▒n kral─▒" olarak sayg─▒ g├Âsterme s├Âz├╝n├╝ verdikleri Anu taraf─▒ndan kurtar─▒ld─▒. R├╝zgar oklar─▒, bir a─č, bir sopa ve yenilmez bir m─▒zrakla Tiamat ile sava┼čt─▒. Anu daha sonra Enlil ile yer de─či┼čtirilmi┼č ve Babil'in Birinci Hanedan─▒'ndan sonra g├╝n├╝m├╝ze ula┼čan son versiyonda Ea'n─▒n o─člu Marduk ile yer de─či┼čtirilmi┼čtir.

Kaynak├ža

  1. Bromily, Geoffrey W. (1988). International Standard Bible Encyclopedia. Grand Rapids, Michigan: William B. Eerdmans Publishing Company. s. 93. ISBN 0-8028-3784-0. Eri┼čim tarihi: 20 Temmuz 2017.
  2. Willis, Roy (2012). World Mythology. New York: Metro Books. s. 62. ISBN 978-1-4351-4173-5.
  3. Ancient Mesopotamian Gods and Goddesses ÔÇô Tiamat (goddess)
  4. Luzacs Semitic Text and Translation Series (PDF). Vol XII. s. 150-line 122.
  5. Luzacs Semitic Text and Translation Series (PDF). Vol XII. s. 124-line 36.
  6. Dalley, Stephanie (1987). Myths from Mesopotamia. Oxford University Press. s. 329.
  7. Such as Jacobsen, Thorkild (1968). "The Battle between Marduk and Tiamat". Journal of the American Oriental Society. 88 (1). ss. 104-108. doi:10.2307/597902. JSTOR 597902.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.