Memduh Ün

Memduh Ün (d. Arif Memduh Ün) (14 Mart 1920, İstanbul - 16 Ekim 2015, Bodrum) Türk futbolcu, sinema yönetmeni, oyuncu, kurgucu, senarist, yapımcı, öğretim görevlisi, Onursal Profesör.

Memduh Ün
Doğum 14 Mart 1920
İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm 16 Ekim 2015
(95 yaşında)
Bodrum, Muğla, Türkiye
Milliyet Türk
Meslek Futbolcu, Oyuncu, Yönetmen, Senarist, Yapımcı
Etkin yıllar 1948-2005
Çocuk(lar) (2) Sevda Ün, Uğur Ün

1947-2005 yılları arasında yapımcı olarak 124, yönetmen olarak 72, oyuncu olarak ise 48 filme imza atmıştır.[1]

Yaşamı

1920’de İstanbul’un Kasımpaşa semtinde dünyaya geldi.[2][3] Babası polis Mustafa Ün, annesi bir deniz yüzbaşısının kızı olan Makbule Ün’dür.[2]

1936-1937’de Vefa Lisesinden mezun oldu.[4] 1938 yılında girdiği İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesindeki eğitimini üçüncü sınıfta bıraktı.

Ortaokul’da futbolla tanışan ve Langa Genç Takımı’nda futbol oynayan Ün, 1940-1942’de BJK Beşiktaş'ta yer aldı. 1941 yazında Ankara Demirspor’ da oynadı. Takımı 1942-43 sezonunda Ankara ligi şampiyonu oldu.[3] Askerliğini 1946’da Ankara’da tamamladıktan sonra İstanbulspor takımının antrenmanlarına katıldı, ardından İETT Futbol Takımı’ na geçti. Futbol hayatı devam ederken bir yandan da Eskişehir Şeker Fabrikası'nda, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demir Yolları'nda ve Elektrik İdaresinde memurluk yaptı.

1947'de amatör oyuncularla çalışmak isteyen yapımcı Hürrem Erman’ ın "Damga" filminde oynaması teklifi üzerine Turhan Ün takma adıyla bu filmde oyuncu olarak yer aldı.[1] 1949’da Cahide Şen ile evlendi. Bu evlilikten bir oğlu, bir kızı dünyaya geldi [2]

İETT’de memurluk yapmayı sürdüren Ün, 1949’da Karadeniz Postası filmi ile ikinci kez oyunculuk yapma fırsatı yakaladı.[3] Ardından arkadaşı Arşavir Alyanak ile birlikte senaryosunu yazdıkları Hayat Acıları (1951) adlı filmi çekerek ile yapımcılık deneyimini gerçekleştirdi. Arşavir ve Ün, ticari başarı sağlayan bu filmin bütün haklarını Ceylan Film’e satarak kendi yapım şirketleri olan Yakut Film’i (1951) kurdular.[1] 1954’e kadar Yakut Film’in ve başka şirketlerin filmlerinde oyunculuk yapmaya devam eden Ün, 1954'te yönetmenliğe geçti.[1] İlk filmi Düşman Aşıklar’ ın uğradığı ticari başarısızlık ile hayal kırıklığı yaşadı. Ertesi yıl melodram kalıbına uygun temalar kullanarak yaptığı Yetim Yavrular ile başarıyı yakaladı ve 1959’a kadar koyu melodram filmleri yapmayı sürdürdü.[1] Bu dönemdeki filmlerinin çoğunda Muhterem Nur başrol oyuncusu olarak rol aldı.

Ün, 1959'da Üç Arkadaş filmiyle melodram kalıbının dışına çıkarak sinema dilini değiştirdi. Film, Türkiye sinemasının en iyi filmlerinden biri olarak kabul edildi.[1] Bu filmdeki başarısı sayesinde Film Dostları Derneği’ne davet edilen sanatçı, Türk sinemasının önemli yönetmenleri arasına katıldı. Bu dönemde Fatma Girik’ le yaşamaya başladı ve çiftin birlikteliği hayat-boyu devam etti.[2]

1960 yılında çektiği Ayşecik filmi ile Türkiye sinema tarihinin çocuk yıldızlar dönemini başlattı. Ayşecik’le kazandığı başarının ardından Arşavir Alyanak ile Yakut Film’de olan ortaklığı son buldu ve Uğur Filmi kurdu.[1] Gişe garantisi olan filmler üretmeye yönelen Memduh Ün, yıldız oyunculara uygun filmler üretti. Ayhan Işık ile polisiye ve komedi filmleri, Fatma Girik ile güçlü erkeksi kadın tipleri üzerinden filmlere çevirdi.

1960'ta Be-ya Film adına çektiği ve Edmond Morris'in Tahta Çanaklar adlı oyunundan uyarladığı Kırık Çanaklar, 2. Türk Film Festivali'nde "En İyi Yönetmen" ve "En İyi Film" ödüllerini aldı. Daha sonra yerli ve yabancı uyarlamalara yönelerek Orhan Kemal, Kerime Nadir, Graham Green, William Irish, Peride Celal gibi edebiyatçıların eserlerini sinemaya uyarladı.[4] Kemal Tahir'in senaryosunu yazdığı Namusum İçin'i yönetti. Film, 3. Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde En İyi Yönetmen ödülünü aldı.

1970’li yıllarda yönetmenlikten çok yapıcı kimliği ile filmler üretti. Ağrı Dağı Efsanesi (1975) filmi ile 13. Altın Portakal Film Festivali’nde En İyi Yapımcı ödülü aldı. 1980’li yıllarda Kemal Sunal filmlerinin yapımcılığını üstlendi.

1990 yılında kendisi finanse ederek çektiği ilk film olan Bütün Kapılar Kapalıydı filmini çekerek daha önceki filmlerinde görülmeyen bir konu ve sinematografiye yöneldi. Bunu Gün Ortasında Karanlık ve pek çok ödül alan Zıkkımın Kökü filmleri izledi. Yönetmenliğini üstlendiği son film Sinema Bir Mucizedir (2005) oldu ancak rahatsızlığı nedeniyle filmi tamamlayamayıp Tunç Başaran’a devretti.

Mimar Sinan Üniversitesi Sinema-TV Bölümünde öğretim görevlisi olarak çalıştı.

Sinema sanatçısı Memduh Ün 16 Ekim 2015 tarihinde tedavi gördüğü Bodrum da 95 yaşında öldü.[5]

Ödülleri

Filmografisi

Oyuncu Olarak

  • Yetim Ömer - 1957
  • Zeynebin Aşkı/Güllü Fatma - 1957
  • Ana Hasreti - 1956
  • Günahkar Baba - 1955
  • Öp Babanın Elini - 1955
  • Yetim Yavrular - 1955
  • Yaban Kız - 1954
  • Uç Baba Torik - 1953
  • Aşk Izdırabtır - 1953
  • Onu Ben Öldürdüm - 1952
  • Hayat Acıları/Gülnaz - 1951
  • Karadeniz Postası - 1949
  • Damga - 1948

Filmleri (Yönetmen)

  • Kara Peçe - 1970
  • Büyük Yemin - 1969
  • İnsanlar Yaşadıkça - 1969
  • İlk ve Son - 1968
  • Vuruldum Bu Kıza - 1968
  • Zilli Nazife - 1967
  • Son Gece - 1967
  • Aslan Yürekli Kabadayı - 1967
  • Yaprak Dökümü - 1967
  • Fakir Çocuklar - 1966
  • Aslan Pençesi - 1966
  • Altın Çocuk - 1966
  • Vahşi Sevda - 1966
  • Namusum İçin - 1965
  • Yıldız Tepe - 1965
  • Dağ Başını Duman Almış - 1964
  • Öp Annemin Elini - 1964
  • Ağaçlar Ayakta Ölür - 1964
  • Halk Çocuğu - 1964
  • Kanun Karşısında - 1964
  • Kırk Küçük Anne - 1964
  • Çapkın Kız - 1963
  • Yavaş Gel Güzelim - 1963
  • Bire On Vardı - 1963
  • Kısmetin En Güzeli - 1962
  • Üç Tekerlekli Bisiklet - 1962
  • Akasyalar Açarken - 1962
  • Belalı Torun - 1962
  • Güneş Doğmasın - 1961
  • Avare Mustafa - 1961
  • Boş Yuva - 1961
  • Mahallenin Sevgilisi - 1960
  • Ölüm Peşimizde - 1960
  • Ateşten Damla - 1960
  • Ayşecik - 1960
  • Bir Serseri - 1960
  • Kırık Çanaklar - 1960
  • Murada Ereceğiz - 1958
  • Çoban Kızı - 1958
  • Üç Arkadaş - 1958
  • Ayşe'nin Çilesi - 1958
  • Zeynebin Aşkı/Güllü Fatma - 1957
  • Yetim Ömer - 1957
  • Zeynep'ın İntikamı - 1956
  • Piç/Kahpe Dünya - 1956
  • Ana Hasreti - 1956
  • Düşman Aşıklar - 1955
  • Öp Babanın Elini - 1955
  • Yetim Yavrular - 1955

Kaynakça

Dış bağlantılar

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.